Pierwsi królowie elekcyjni
Ostatnim królem z dynastii Jagiellonów był syn Zygmunta Starego - Zygmunt II August. Ponieważ nie pozostawił on żadnego potomka, Polska stanęła w obliczu bezkrólewia. Odbył się Sejm Elekcyjny, na którym spośród kilku kandydatów, polska szlachta wybrała nowego króla. W ten sposób pierwszym królem elekcyjnym został francuski książę, Henryk Walezy. Swoją wygraną zawdzięczał między innymi słynnym artykułom henrykowskim, czyli pakietowi przywilejów, jakimi obdarzona została polska szlachta. Każdy kolejny król elekcyjny podpisywał również Pacta Conventa, czyli zbiór ustaw regulujących zasady sprawowania przez siebie władzy, które w swoich podstawowych punktach, takich jak na przykład zagwarantowanie wolnej elekcji oraz praw szlachty, pozostawały niezmienne przez dwieście lat. Kolejnym królem elekcyjnym został Stefan Batory - książę Siedmiogrodu, uznawany za jednego z najzdolniejszych polskich władców. Odnosił on spore sukcesy w polityce zagranicznej i prowadzonych wojnach, jednak rządzący po jego śmierci Zygmunt III Waza zmienił kierunki polskiej polityki.